PERSPECTIEF LIEGT (3)Bruno's column - maart 2002
[ vorige ] [ overzicht ] [ volgende ]
De vroegste schilderijen, gebaseerd op de regels van de perspectief, dateren uit 1425.
De eerste verhandeling over perspectief werd 10 jaar later geschreven door de Florentijn
Alberti. En al spoedig verspreidde de kennis van de perspectief zich vanuit Florence over
de westerse wereld: het was een revolutionaire uitvinding die door de schilders met
enthousiasme werd begroet als de enig echte natuurgetrouwe afbeeldingsmethode van de
werkelijkheid.
Men had er niet het flauwste idee van dat men een paard van Troje binnenhaalde en dat de
ARS
(kunst) bijna ongemerkt door de MATHESIS (wiskunde) daarmee in boeien werd geslagen.
Niet iedereen was zomaar over te halen om "perspectivisch te zien", zoals blijkt
uit een opmerking van de architekt en goudsmid Filarete in een manuscript, dat hij in 1460
over architectuur schreef: overtuigt Uzelf, neem een spiegel en zie hoe de lijnen die van
U aflopen in de spiegel naar elkaar toelopen, "maar als dezelfde lijnen met het blote
oog gezien worden lijken ze gewoon evenwijdig".
Bijna een pleidooi om de perspectief niet te zien als een natuurgetrouwe
afbeeldingsmethode..., maar zo bedoelde hij het juist niet!
De kunstenaars waren nu met handen en voeten gebonden en moesten hun composities in het
keurslijf van de mathematisch correcte perspectief persen. Met het oogpunt in het snijpunt
van de diagonalen van hun tafereel leidde dat veelal tot vrij statische afbeeldingen.
Zelfs grandiose talenten als een Leonardo da Vinci kwamen er niet onder uit. Is bij zijn
LAATSTE AVONDMAAL het centrale oogpunt nog zeer functioneel, bij de ANNUNCIATIE (hieronder
afgebeeld) wordt de compositie saai.
Spoedig verschenen er "ketters" -die overigens niet als zodanig herkend
werden- die aan het al te strakke keurslijf onsnapten door het oogpunt uit het midden weg
te trekken. Daardoor kwam er meer vrijheid van compositie.
Maar aan het perspectiefschema viel eeuwen lang niet meer te tornen. Zijn er anno 2002
opleidingen voor beeldende kunstenaars, waarin het vak Perspectief niet meer gegeven
wordt?
En U en ik? Wij blijven kijken naar perspectivisch uitermate correcte afbeeldingen, want
er zijn apparaten die afbeeldingen produceren volgens de wiskundige principes van de
perspectief: de camera's die Uw foto's en TV-beelden maken.
Wij zijn geboren perspectievelingen.
[ vorige ] [ overzicht ] [ volgende ]