PERSPECTIEF LIEGT (2)Bruno's column - februari 2002
[ vorige ] [ overzicht ] [ volgende ]
Dit is een bekende prent die Albrecht Dürer in 1514 gemaakt heeft.
Alle attributen in deze kamer wijzen erop, dat de oude man die aan de tafel zit te lezen
de kerkvader Hiëronymus voorstelt.
Ik heb een paar van de perspectivische hulplijnen, die Dürer gebruikte ingetekend. Ze
gaan allemaal door één punt op een kastje,dat tegen de achterwand staat. Dit noemt men
in de perspectiefleer het OOGPUNT en dat is het punt waarop Dürer zijn blik fixeerde. Een
weinig interessant punt om je blind op te staren. Nou, dat deed Dürer dus niet: zijn blik
was voornamelijk gericht op het gezicht van de oude man,zoals uit de hele prent blijkt.
Maar dan komt de perspectivische constructie niet overeen met de werkelijkheid. Als we het
oogpunt zouden verplaatsen naar het gezicht van Hiëronymus, zouden alle lijnen in het
vertrek anders lopen en het tafereel zou er anders uitzien!
Nemen we toch eens aan, dat we het oogpunt op het kastje serieus moeten nemen,dan stuiten
we op een andere moeilijkheid. Starend naar dat punt kon Dürer niet eens zien dat er een
man aan een tafel zat: hij zag hoogstens een vage donkere vlek. Dit komt omdat op ons
netvlies weliswaar een groot deel van de omgeving wordt geprojecteerd, maar slechts een
heel klein gedeelte scherp wordt gezien. Namelijk, dat deel van het beeld, dat op de
zogenoemde gele vlek (oppervlakte ca. 1 vierkante mm!) valt. De rest is
verrassend onscherp en bijna kleurloos.
Wilt U een experimentje?
Onder de prent ziet U een aantal open ringetjes naast elkaar. Fixeert U nu het linkse
ringetje, waarvan de opening rechts boven is, en probeert U nu eens te zien waar de
opening van de ringetjes rechts ervan zijn. Het fixeren zal wel enige moeite kosten want
onze oogbal is ongelofelijk beweeglijk. Lukt het fixeren na wat oefening, dan ziet U zelfs
niet waar de opening in het tweede ringetje zit. En ook kunt U het rijtje van 4 kleuren
niet benoemen.
Dürer heeft dus stiekum het oogpunt telkens verplaatst om een deel van de omgeving scherp
te kunnen zien en te tekenen, en hij heeft dus elke keer een ander perspectivisch beeld op
zijn netvlies gehad.
Het oogpunt op het kastje is dus NEP.
[ vorige ] [ overzicht ] [ volgende ]