De magische kwadratuur van de cirkel

een programma over de verrassende raakvlakken tussen kunst en wiskunde, en over de pogingen om de oneindigheid van de cirkel te vertalen in de heldere maten van het vierkant.

Plaats: Auditorium ArtEZ, Oude Kraan 26, Arnhem

De dag is gratis toegankelijk voor alle belangstellenden; de lunch is tegen betaling verkrijgbaar.

Het programma omvat een expositie en presentaties over drie thema's:
10.00   Ontvangst met koffie
10.25   Opening door Willem Hillenius, voorzitter van het College van Bestuur van ArtEZ hogeschool voor de kunsten
10.30   Thema 1:   Berend Hendriks
   Sprekers: Alex de Vries, Eugčne Terwindt, Wim Korvinus

Het is dit jaar 10 jaar geleden dat Berend Hendriks overleed - docent aan de Arnhemse Academie, en een belangrijk voorbeeld in de Nederlandse kunstwereld van de verbinding tussen kunst en wiskunde.
Zijn leerlingen vertellen over zijn docentschap en zijn werk.

12.00   De exposanten van Ars et Mathesis geven een toelichting op hun werk.
12.30   Lunch en bezichtiging van het geëxposeerde werk van Berend Hendriks en van Ars et Mathesis.
   De lunch is verkrijgbaar in De Kookplaats, Oude Kraan 72.
14.00   Thema 2:   Cirkel en vierkant
   Sprekers: Aad Goddijn, Petra Alkema, Albert van der Schoot

Uit de geschiedenis kennen we het probleem van de kwadratuur van de cirkel: hoe maak je een vierkant van een cirkel?
Eerder dit jaar ontdekten drie Nederlandse scholieren een magisch vierkant met allerlei verrassende eigenschappen - en daar zijn ook tovercirkels bij! De jongste van de drie scholieren komt het uitleggen.
In literatuur en beeldende kunst duikt dit thema ook op. Bijvoorbeeld bij Dante, en bij Albrecht Dürer.

15.00   Theepauze
15.30   Thema 3:    Twee onmogelijke kunstenaars
   Sprekers: Bruno Ernst, Rinus Roelofs

Het derde thema gaat over het werk van Oscar Reutersvärd, de 'uitvinder' van het gebruik van onmogelijke figuren in de kunst (zie Wikipedia-website), en van Rinus Roelofs (zie website). Daarbij zullen Rinus zelf en Hans de Rijk (alias Bruno Ernst) als spreker optreden. Zij zullen een publicatie over dit werk presenteren die net van de persen is gerold.

Zie verder ook: www.dacapo-artez.nl
Voor inhoudelijke informatie: a.vanderschoot@artez.nl
Voor organisatorische informatie mbt. Artez: c.demuijnck@artez.nl
Informatie voor exposanten Ars et Mathesis: rinus@rinusroelofs.nl

10.00 - 10.25u -  Ontvangst en koffie.
10.25 - 10.30u -  Opening door de dagvoorzitter.

10.30u - "Gathering for Gardner" en Cirkel Puzzels - Jaap Scherphuis
Bij de "Gathering for Gardner", een conferentie ter ere van Martin Gardner die om de twee jaar wordt gehouden, komen mensen bijeen met interesse in wiskunde, puzzels en goochelen. Het eerste deel van de lezing geeft een impressie van alles wat er op deze bijeenkomst gebeurt. Het tweede deel gaat over Cirkel Puzzels: puzzels die bestaan uit overlappende draaibare schijven.

11.30u - Roelofs veelvlakken voor de Zondag - Frits Göbel
Een Roelofs veelvlak wordt begrensd door convexe regelmatige zijvlakken, met als enige eis: er zijn zijvlakken die elkaar snijden. Onder deze veelvlakken zijn er talloze met interessante en verrassende eigenschappen, maar ook exemplaren met weinig structuur. In de voordracht wordt ge-tracht met een eenvoudige extra eis de fraaiste exemplaren te selecteren.

11.50u - Exposanten aan het woord
In de pauze zijn vele kunstwerken te zien die Ars en Mathesis verbinden. In korte interviews vertellen de makers over hun wiskunstige expressies

12.30u - Pauze: lunch - bezichtiging dag-expositie
Gelegenheid om wat te eten en om de expositie te bezichtigen. Ook zijn Ars et Mathesis producten (zoals posters en kaarten) te koop of te bestellen.

14.00u - Interactieve structuren in Kunst - Bert Bongens
Veel kunstenaars werken met elektronische media zoals computermuziek, video, netwerken. Ingewikkelde en krachtige algoritmen in de computer maken het interactieve gedrag mogelijk. Om deze media te kunnen bereiken en te sturen, moeten handige interfaces ontworpen worden. In deze lezing laat Bert Bongers voorbeelden zien uit zijn eigen praktijk; bijvoorbeeld nieuwe elektronische muziekinstrumenten, live video, en interactieve applicaties voor geparametriseerde bouwkundige modellen.

14.45u Theepauze

15.00u - Moiré - Koert Feenstra
"Traditionele" Moiré's komen in deze voordracht aan bod, maar ook nieuwe, door Koert Feenstra zelf ontworpen Moiré's. We krijgen inzicht in de manier waarop Koert Feenstra bij het ontwerpen van Moiré's te werk gaat.

15.30u - Structures from nature - Zsófia Ruttkay
Zsófia Ruttkay bezocht een expositie van de Hongaarse fotoclub "Light Brush" met de titel "Geometry". De prachtige opnamen hadden allemaal de natuur als object. Zsófia selecteerde enige foto's en nodigt de toehoorders uit met haar na te gaan welke wiskundige verschijnselen schuil gaan achter deze oogstrelende beelden uit de natuur. (Voordracht in het Engels .)

16.00u - Sluiting
Exposanten wordt verzocht te zorgen dat de zaal vóór 17.00 uur leeg is.

En om terug te blikken:
- Klik hier voor George Hart: Orderly Tangles (met o.m. het gedemonstreerde computerprogramma).

Geweven hout - Rinus Roelofs
Deze voordracht heeft als onderwerp een onderzoek van Paul Tucker naar "Moorish Fretwork". Eind 19e eeuw werden in Amerika met spiraalvormige houten staven houten weefstructuren vervaardigd voor gebruik in meubels en binnenhuis-decoraties. Paul Tucker kwam het patent van Mozes Ransom op het spoor en heeft inmiddels een interssante collectie voorbeelden weten te verzamelen.
Zie Digital Archive of American Architecture

Presentatie van eigen werk - Roland de Jong-Orlando
Roland was vorig jaar één van de exposanten. Zijn werk viel op door het interessante gebruik van herhaling van eenvoudige basiselementen. De resulterende objecten zijn te zien als spannende en soms onvermoede paden door de ruimte. Dit jaar geeft hij hierover meer uitleg aan de hand van de door hem gemaakte beelden.
Zie Nederlandse Kring van Beeldhouwers, klik verder door op "leden"

De Spidron - Dániel Erdély
De Hongaar Dániel Erdély komt zelf vertellen over zijn vinding, de Spidron. De spidron is een spiraalvormige figuur, opgebouwd uit driehoeken, met een veelheid aan fantastische en opmerkelijke eigenschappen. De figuur zelf is te zien als een vlakvullende tegel. Maar wanneer we ook de vouwmogelijkheden benutten ontstaan er bijvoorbeeld beweegbare harmonicavlakken, ruimtevullers en fractale veelvlakken. Met behulp van animaties en modellen zal Dániel dit verder toelichten.
Zie Spidron System (Dániel Erdély), Spidron System New en Spidron, work in progress (Rinus Roelofs)
Zie ook Spidron Quartet (4 cards with pictures by Dániel Erdély and Rinus Roelofs)

Wiskunde en dans - Bart Heukelom
Dans: bewegende patronen in ruimte en tijd. Natuurlijk is dat Ars en Mathesis. Bart geeft een presentatie en demonstratie waarin een speciale dansvorm, die wat explicieter dan gewoonlijk van wiskunde gebruik maakt, centraal staat.
Zie Gurdjieff Movements en ook Gurdjieff Studies

Ars et Mathesis-dag 2003
De Ars et Mathesis-dag in 2003 stond in het teken staan van het vierde lustrum van Ars et Mathesis en werd georganiseerd in samenwerking met het Mondriaanhuis (Amersfoort).